Yazan: Op. Dr. Tamer Haliloğlu · Yayın:
Boyun, KBB muayenesinin çok önemli bir parçasıdır. Burada çeşitli anatomik oluşumlar ve hayati organlar bulunur. Bunların en sık görüleni boyun kitleleridir. Boynun iki yanında yaklaşık yüz kadar lenf bezi bulunur. Ayrıca orta hatta, gırtlağın üzerinde tiroid bezi yer alır. Tiroid bezinin şişmesi boynun orta hattında görülür ve halk arasında guatr olarak adlandırılır.
Guatr ayrı bir yazının konusu olacağından, diğer boyun kitlelerine değinmek ve tanı ile tedavide nasıl ilerlenmesi gerektiğinden bahsetmek istiyorum. Boyunda kitle ile karşılaşıldığında önce nerede bulunduğuna ve çevre dokularla ilişkisine bakmak gerekir. Bu bir lenf bezi şişliğiyse aklımıza ilk gelmesi gereken şey enfeksiyondur. Lenf dolaşımı da kan dolaşımı gibi anatomik bir yol izler. Lenf bezi şiştiğinde, drene ettiği arkadaki anatomik bölgelerde bir enfeksiyon aramak gerekir. Çoğunlukla bademcikler, dil, dudak şişlikleri ve deriyle ilgili iltihabi bir durum lenf bezinde şişliğe neden olur.
Boyun kitlelerinde üçler kuralı vardır:
– Şişlik üç gündür varsa enfeksiyon,
– 3 aydır varsa tümöral bir oluşum,
– 3 yıldır varsa doğuştan bir patoloji olasılığı düşünülmelidir.
Doğuştan boyun kitleleri boynun iki yanında ya da orta hatta görülebilir. Orta hattaysa, tiroglossal kist olarak adlandırılan ve dil kemiğiyle ilişkili bir kist düşünülmelidir. Ultrason gibi radyolojik incelemelerle kolayca tanı konur ve tedavisi cerrahidir. Boyunda kitle, İstanbul’daki merkezimizde en sık karşılaşılan şikâyet olmasa da önemli bir hastalığın habercisi olabileceği için dikkatle yaklaşılması gereken bir hastalıktır.
Bir enfeksiyon olduğunu düşünüyorsak gerekli antibiyotiği hemen vermek ve en az bir hafta beklemek gerekir. Lezyon kendiliğinden küçülmezse kan tahlilleri istenmeli ve kitle ultrasonla incelenmelidir. Son yıllarda gelişen radyolojik inceleme olanaklarının zenginliği, özellikle Türkiye gibi merkezlerde tanıya çok yardımcı olmaktadır.
Tüm tedavi ve incelemelere rağmen bir neden bulunamazsa ve kitle üç santimetreden büyükse cerrahi olarak çıkarılmalıdır. Cerrahi hem tanıya hem de tedaviye yardımcı olur.